Flaqman təşəbbüsADA Hüquq Cəmiyyətiİlk buraxılış · 2026
ADA Hüquq Cəmiyyətinin beynəlxalq hüquq üzrə öz məhkəmə müsabiqəsi — ilk buraxılışı dəniz hüququ üzrə keçirildi: aprel ayında qeydiyyatdan 25 iyul 2026-cı ildə ADA Universitetində finala qədər.
Xəzər Beynəlxalq Hüquq üzrə Məhkəmə Müsabiqəsi 2026-cı ildə ADA Hüquq Cəmiyyətinin 2025–2026-cı illər üzrə Heyətinin təşəbbüsü ilə təsis edilmiş və əsas diqqətini beynəlxalq hüquqa yönəldən ilk məhkəmə müsabiqəsidir. Bu müsabiqəni təşkil etmək ideyası təxminən yeddi il əvvəl formalaşmış, həmin dövrdən etibarən müsabiqənin konsepsiyası, məqsədləri və təşkilati modeli üzərində ardıcıl şəkildə işlənmişdir.
Azərbaycanda indiyədək məhz beynəlxalq hüquq üzrə ixtisaslaşmış məhkəmə müsabiqəsinin mövcud olmaması ADA Hüquq Cəmiyyətini bu boşluğu doldurmağa təşviq etdi. Məqsəd yalnız yeni bir müsabiqə təşkil etmək deyil, eyni zamanda ölkədə hüquq təhsilinə yeni istiqamət qazandırmaq və tələbələr üçün fərqli akademik platforma yaratmaq idi.
Müsabiqə birdəfəlik təşəbbüs kimi deyil, uzunmüddətli ənənəyə çevriləcək bir platforma kimi düşünülüb. Qarşıdakı illərdə onun davamlı şəkildə keçirilməsi, iştirakçı və hakim kollektivinin genişləndirilməsi, beynəlxalq universitetlərin və hüquq mütəxəssislərinin cəlb olunması, həmçinin müsabiqənin regionun aparıcı beynəlxalq məhkəmə müsabiqələrindən birinə çevrilməsi əsas hədəflərdəndir.
Kazus dəniz hüququnun aktual və mürəkkəb məsələlərini əhatə edirdi: qabarma və çəkilmələrin dəniz sərhədlərinin müəyyən edilməsinə təsiri, arxipelaqların hüquqi statusu, eləcə də bu statusun dövlətlər üçün yaratdığı hüquq və öhdəliklər.
Mübahisənin əsasını Arstotzka dövlətinin Kaltana məxsus T-572 nömrəli sualtı qayığını vurması, buna cavab olaraq isə Kaltanın Arstotzkaya məxsus bir gəmidə axtarış aparması təşkil edirdi. Tərəflər mübahisənin həlli üçün Dəniz Hüququ üzrə Beynəlxalq Tribunala (“ITLOS”) müraciət etmiş, iştirakçılar isə hər iki tərəfin maraqlarını müdafiə edərək UNCLOS-un müddəalarını, beynəlxalq adət hüququnu və beynəlxalq məhkəmə təcrübəsini tətbiq etmişlər.
Dəniz Hüququ üzrə Beynəlxalq Tribunal (ITLOS)
01 ·
Müsabiqənin qeydiyyatı 11.04.2026-cı il tarixində açılmış və müxtəlif universitetləri təmsil edən 35 komanda qeydiyyatdan keçmişdir. Qeydiyyat mərhələsində təqdim olunan sualları uğurla cavablandıran 16 komanda konsultasiya mərhələsinə vəsiqə qazanmışdır.
02 ·
ADA Hüquq Cəmiyyəti tərəfindən əsası qoyulan, ənənəvi yazılı memorandum və şifahi çıxış mərhələlərindən əvvəl ADA Universitetində keçirilən yeni mərhələ. İştirakçılar kazusun faktları ilə görüş zamanı tanış olmuş, maksimum 25 dəqiqə ərzində müştəri qismində çıxış edən təşkilati komitə üzvünün suallarını cavablandırmış və hüquqi həll yollarını 2 hakimdən ibarət tərkib qarşısında təqdim etmişdir. 12 komanda növbəti mərhələyə keçmişdir.
03 ·
Kazus elan edildikdən sonra İnci Məmmədli tərəfindən dəniz hüququ mövzusunda onlayn təlim təşkil olunmuş, dəniz hüququnun əsas prinsipləri, beynəlxalq hüquqi çərçivəsi və kazusla əlaqəli hüquqi məsələlər izah edilmiş, təqdimat materialları iştirakçılarla bölüşülmüşdür.
04
Komandalar həm iddiaçı, həm də cavabdeh tərəf üzrə yazılı memorandumlarını təqdim etmişdir. Hər bir memorandum üç hakimdən ibarət heyət tərəfindən 110 bal üzərindən qiymətləndirilmiş, balların ədədi ortası memorandumun yekun balı kimi qəbul edilmişdir. 8 komanda şifahi mərhələyə vəsiqə qazanmışdır.
05 ·
ADA Universitetində keçirilmişdir. Komandalar 3 hakimdən ibarət tərkib qarşısında həm iddiaçı, həm də cavabdeh qismində çıxış etmiş, şifahi və yazılı nəticələrin ədədi ortası əsas götürülmüşdür. 104, 109, 110 və 112 nömrəli komandalar yarımfinala vəsiqə qazanmışdır.
06 ·
ADA Universitetində keçirilmişdir. Komandalar püşkatma ilə müəyyən edilmiş yalnız bir mövqedə 3 hakim qarşısında çıxış etmişdir. Milli Aviasiya Akademiyasının 104 və ADA Universitetinin 109 nömrəli komandaları finala yüksəlmişdir.
07 ·
ADA Universitetinin C Large Auditorium zalında beş hakimdən ibarət tərkib qarşısında keçirilmiş, 109 nömrəli komanda cavabdeh, 104 nömrəli komanda isə iddiaçı mövqeyindən çıxış etmişdir. 109 nömrəli komanda 87,2 bal ilə qalib gəlmiş, 104 nömrəli komanda 83,5 bal toplamışdır.
CILMC Çempion Kuboku
ADA Universitetinin 109 nömrəli komandası ilk Xəzər Beynəlxalq Hüquq üzrə Məhkəmə Müsabiqəsinin qalibi oldu.
CILMC Çempion Kuboku
109 nömrəli komanda · ADA Universiteti
İkincilik Kuboku
104 nömrəli komanda · Milli Aviasiya Akademiyası
Ən Yaxşı Natiq
Nigar Məhərrəmova · ADA Universiteti
Ən Yaxşı İddiaçı Memorandumu
110 nömrəli komanda · Bakı Dövlət Universiteti və Qarabağ Universiteti
Ən Yaxşı Cavabdeh Memorandumu
104 nömrəli komanda · Milli Aviasiya Akademiyası
Yarışın finalçıları həmçinin Dövlət Dəniz və Liman Agentliyində və Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi Qapalı Səhmdar Cəmiyyətində təcrübə keçmək imkanı əldə etmişdir.
Zaur Nağıyev
Nişat Rəhimov
Vilayət Qədirov
Kamil Vəliyev
Araz Babazadə
Əkbər Əkbərov
İnci Məmmədli
Araz Babazadə
Cavidan Hacızadə
Tağı İbişov
Murad İskəndər
Aysel Səlimova
Nilufər Tağıyeva
Qədir Səfərli
Aydan Mehdiyeva
Salman Hüseynov
Zəkiyyə Hüseynova
Aytac Zeynalova
Rəsmi hesabat
Xəzər Beynəlxalq Hüquq üzrə Məhkəmə Müsabiqəsi
Hər mərhələnin tam təsviri — nəticə cədvəlləri, hakimlər və komandaların öz mülahizələri.
